Seyahatname'den

SEYAHATNAME'DEN

 Evliya Çelebi

Evliya Çelebi

1671

Ulu bir şehir ve yeni bir iskele olan İzmir beş nahiye (belde) olup, nahiyeleri Urla, Sancakburnu (İnciraltı), Karaburun, Cumaabat (Cumaovası, Menderes) ve Burunabat (Bornova)'dır. İzmir'in şeyhülislamı, müftüsü, nakibüleşrafı, hünkâr bahçecisi, bostanbaşısı vardır.

Bu şehrin 2000 kadar evi Yukarı Kale (Kadifekale)'nin bayırlarındadır. Havadar, bağlık, bahçelik sarayları ve camileri vardır. Umumî yapıların çoğu aşağı düzde, deniz kenarındadır. 7 kralın bu şehirde tercümanları ve konsolosları bulunur. İzmir'in âyan eşrafı, âlim ve şeyhleri gayet çoktur. Halkı zengin tüccarlardır. 10 Müslüman, 10 Frenk ve Yahudi mahallesi vardır. Mükemmel, mamur, müzeyyen, kâgir binalar, güzel saraylar, kırmızı kiremitli evlerle, lâle bahçesi misâli bir güzel şehirdir.

Cümle 310 mihrap ile mescit ve camileri vardır. Kur'ân ve hadîs okunan yerler, sıbyan mektepleri, tekkeler ile müzeyyen bir eski şehirdir. Şehrin güneyinde çimenlik, gönül açıcı bir namazgâh vardır. Bu şehirde 40 medrese vardır. Zîrâ her cami yanında medrese olup, talebe ve hocaları vardır. Ama en şöhretli olan medrese, Yavuz Sultan Selim'in Kurşunlu Medresesi'dir.

70 çeşmesi, 17 sebili vardır. Bütün dükkânlarının sayısı 3060'tır. En mamuru Mısır Çarşısı dükkânlarıdır. 40 kahvehane, 70 sabunhane, 20 bozahane, 20 boyahane, meyhane, saraçhane, mumhane, gümrükhane vardır.

Göğe baş çekmiş düzgün hurma ağaçları vardır ki, aşısız olduğundan hurma olmaz.

Her sene 1000 gemi gelir, 1000 gemi gider. Malları bu İzmir şehrinde satılır. Kara kıyafetli Frenkler gemilerle gelir ki, İzmir'in yarısı güya Frengistan'dır. Bir kimse bir kefereye zarar verse ya hâkim katleder veyahut kefereler katleder.

Gece gündüz Arap ve Acem'den nice 100.000 deve, at, katır gelmektedir. Kervan köprüsüne giden yol hayli şöhretli ve işlektir. Bir yandan kara, bir yandan deniz yolu ile türlü türlü mal gelmektedir. İzmir'in narı, bademi ve üzümü dünyaca ünlüdür. Balı ve beyaz ekmeği de meşhurdur. Sahil şehri olduğundan limon, turunç, incir gibi meyve ağaçları ve servisi, çınarı, gülnarı da çoktur. Gümrük önündeki binanın sol tarafı kaledir (İç Kale). Denizde leziz balıkları olur.

Halkın hepsi saya, iskerlet, çuha gibi türlü türlü kumaşlar giyer. Kadınlar, çuka, ferace ve başlarına ferace takke giyip tülbent peştamal edinirler. İzmir halkı zevk ehli insanlardır. İzmir'in ziyaret yerleri çoktur; Hacı Yusuf Baba, Bayezid Baba ve Seydi Mükremeddin Sultan'ı ziyaret ettik.

İzmir'in özellikleri o kadar çoktur ki, ayrı bir kitap yazsak ancak anlatabiliriz.

 

Evliya Çelebi
Evliya Çelebi'nin Bergama'dan başlayıp Tire'de noktalanan İzmir gezisi rotası


Yorumlar - Yorum Yaz